Η Αστάθεια του Προσώπου: Πειραματικά Πορτρέτα με Webcam, Αθήνα, Αττική

Η χρήση της webcam για τη δημιουργία αλλοιωμένων ή blurred πορτρέτων παρουσιάζει πιθανόν καλλιτεχνικό ενδιαφέρον επειδή μετατοπίζει την εικόνα  από την περιοχή της καθαρής αναπαράστασης προς την περιοχή της αστάθειας, της χρονικής διάρκειας και της ατελούς καταγραφής. Η χαμηλή ανάλυση, η καθυστέρηση λήψης, το ψηφιακό noise και η αδυναμία ακριβούς απόδοσης της κίνησης παράγουν εικόνες όπου το πρόσωπο εμφανίζεται μεταβαλλόμενο, αβέβαιο και συχνά μερικώς διαλυμένο μέσα στο ίδιο το ψηφιακό πεδίο.

Η αισθητική αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μία εποχή όπου η κυρίαρχη ψηφιακή εικόνα βασίζεται στην καθαρότητα, στη βελτίωση της εμφάνισης και στην άμεση αναγνωρισιμότητα του προσώπου. Τα φίλτρα ομορφιάς, οι αλγόριθμοι βελτίωσης εικόνας και οι εφαρμογές κοινωνικών δικτύων παράγουν πρόσωπα συμμετρικά, σταθερά και τεχνικά εξομαλυμένα. Η webcam λειτουργεί προς αντίθετη κατεύθυνση. Οι τεχνικοί περιορισμοί της παράγουν εικόνες όπου η μορφή παρουσιάζει ασυνέχειες, θολώσεις, ίχνη κίνησης και απώλειες πληροφορίας.

Η πιθανή καλλιτεχνική αξία αυτής της διαδικασίας βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα παραγωγής ενός portrait που λειτουργεί περισσότερο ως καταγραφή χρονικής εμπειρίας παρά ως στατική εικόνα ταυτότητας. Η webcam καταγράφει το πρόσωπο ως διαρκή μεταβολή. Η κίνηση του κεφαλιού, οι αλλαγές έκφρασης, η απόσταση από τον αισθητήρα και οι μικρές χρονικές καθυστερήσεις δημιουργούν εικόνες όπου διαφορετικές στιγμές συνυπάρχουν μέσα στο ίδιο καρέ.

Αυτή η συνθήκη συνδέεται με τη λειτουργία της μνήμης και της ανθρώπινης αντίληψης. Το πρόσωπο στην καθημερινή εμπειρία σπάνια βιώνεται ως απόλυτα σταθερή και παγωμένη εικόνα. Η αναγνώριση ενός ανθρώπου συνδέεται με κινήσεις, βλέμματα, μεταβολές φωτισμού, αποσπασματικές εμφανίσεις και χρονικές ακολουθίες. Η webcam, λόγω της αδυναμίας της να αποδώσει πλήρως την πληροφορία, παράγει εικόνες που συχνά πλησιάζουν περισσότερο αυτή τη βιωματική συνθήκη.

Η χρήση χαμηλής ποιότητας αισθητήρων έχει επίσης ιστορική και πολιτισμική διάσταση. Η webcam συνδέεται με την πρώιμη κουλτούρα του διαδικτύου, τα video chats, τα χαμηλού bandwidth streams, τις πρώτες online κοινότητες και τις ατελείς ψηφιακές εικόνες των δεκαετιών 1990–2010. Η αισθητική της φέρει ήδη ένα πολιτισμικό φορτίο φθοράς, αμεσότητας και τεχνικής αδυναμίας. Η αξιοποίηση αυτής της αισθητικής σε καλλιτεχνικό επίπεδο επιτρέπει την παραγωγή εικόνων που λειτουργούν ταυτόχρονα ως πορτραίτα και ως σχόλια πάνω στην ιστορία της ψηφιακής εικόνας.

Η διαδικασία παρουσιάζει επίσης πρακτικό ενδιαφέρον επειδή βασίζεται σε εξαιρετικά φθηνό και προσβάσιμο εξοπλισμό. Μία παλιά webcam ή ακόμη και η ενσωματωμένη κάμερα ενός laptop ή tablet αρκούν για τη δημιουργία αυτών των εικόνων χωρίς ειδικό studio, πολύπλοκο software ή ακριβό φωτογραφικό εξοπλισμό. Η χαμηλή ποιότητα του μέσου λειτουργεί εδώ ως βασικό μορφολογικό στοιχείο και όχι ως τεχνικό πρόβλημα προς διόρθωση.

Το πειραματικό  πορτραίτο μέσω webcam μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως πεδίο διερεύνησης της σχέσης ανάμεσα στο πρόσωπο, στον χρόνο, στην ψηφιακή φθορά και στην αδυναμία πλήρους σταθεροποίησης της εικόνας.