Ο αρχικός ναός χρονολογείται στον 15ο αιώνα, κατά την περίοδο της Πρώτης Ενετοκρατίας, και είχε μικρότερες διαστάσεις. Γύρω στο 1700, κατά τη Δεύτερη Ενετοκρατία, απέκτησε τη σημερινή μορφή του, ως τρίκλιτη βασιλική. Στο εσωτερικό του διατηρεί ξυλόγλυπτο τέμπλο επτανησιακής τεχνοτροπίας, έργο του 19ου αιώνα, καθώς και άμβωνα και επισκοπικό θρόνο αντίστοιχης αισθητικής. Ο νάρθηκας προστέθηκε μεταγενέστερα, ενώ το καμπαναριό κατασκευάστηκε το 1907.
Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του ναού κατέχει ο Άγιος Αναστάσιος, πολιούχος του Ναυπλίου. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, συνδέεται με το μαρτύριό του, το οποίο πραγματοποιήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 1655, κοντά σε μια ελιά που διατηρείται ακόμη στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας. Στον ναό τιμάται κάθε χρόνο η μνήμη του, με λιτάνευση της εικόνας του.
Η Παναγία αποτελεί επίσης σημείο αναφοράς για τις θρησκευτικές εκδηλώσεις της πόλης κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα. Τη Μεγάλη Παρασκευή, ο Επιτάφιος διασχίζει τα στενά της παλιάς πόλης, με τη συμμετοχή των κατοίκων και των επισκεπτών. Η εκκλησία εντάσσεται στον ιστορικό ιστό του Ναυπλίου και διατηρεί τη σύνδεσή της με τη λατρευτική παράδοση και την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης.





